Thời gian gần đây, không ít học viên Việt Nam vừa đặt chân sang Đức, chưa kịp đi làm hoặc mới làm vài ngày đã nhận thông báo bị notice chấm dứt hợp đồng (Kündigung). Trong tâm lý hoang mang, nhiều người xử lý vội vàng, nghe theo lời truyền miệng hoặc môi giới không chính thống, dẫn đến vi phạm luật cư trú mà bản thân không hề hay biết.
Trên thực tế, bị Kündigung sớm không đồng nghĩa với việc buộc phải về nước, nếu người lao động hiểu đúng luật và thực hiện đúng trình tự. Bài viết dưới đây giúp bạn nắm rõ những nguyên tắc pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền cư trú hợp pháp tại Đức.
Kündigung không phải lúc nào cũng có hiệu lực pháp lý
Điều đầu tiên cần làm khi nhận thông báo chấm dứt hợp đồng là xác định Kündigung có hợp pháp hay không. Theo luật lao động Đức, Kündigung chỉ có giá trị pháp lý khi được lập bằng văn bản giấy, có chữ ký tay của người sử dụng lao động và ghi rõ ngày chấm dứt hợp đồng.
Những hình thức như thông báo miệng, tin nhắn, email hay cuộc gọi điện thoại không được công nhận về mặt pháp lý. Điều này đồng nghĩa: khi chưa nhận văn bản Kündigung hợp lệ, về luật, hợp đồng lao động vẫn còn hiệu lực. Việc hiểu sai điểm này khiến nhiều người tự động bỏ việc, từ đó rơi vào thế bất lợi khi làm việc với cơ quan chức năng.
Đăng ký hộ khẩu (Wohnsitzanmeldung) là nghĩa vụ bắt buộc
Một trong những sai lầm phổ biến của người mới sang Đức là cho rằng chưa có việc thì chưa cần đăng ký hộ khẩu. Trên thực tế, Wohnsitzanmeldung là nghĩa vụ cư trú bắt buộc, không phụ thuộc vào tình trạng việc làm.
Việc không đăng ký hộ khẩu đúng hạn có thể bị xem là vi phạm luật cư trú, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ visa và giấy phép cư trú sau này. Chỉ cần có nơi ở hợp pháp và đầy đủ giấy tờ theo quy định, người lao động phải hoàn thành thủ tục này càng sớm càng tốt.
Chủ động báo Ausländerbehörde – bước then chốt để ở lại hợp pháp
Khi hợp đồng lao động bị chấm dứt sớm, việc báo ngay cho Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) là bước quan trọng nhất nhưng lại thường bị bỏ qua.
Người lao động cần chủ động thông báo rõ ràng rằng hợp đồng đã kết thúc sớm và đang tích cực tìm kiếm công việc mới phù hợp với visa. Trong phần lớn trường hợp, Ausländerbehörde sẽ xem xét cho thời gian gia hạn hợp lý (thường từ 1–3 tháng) để người lao động ổn định lại việc làm.
Ngược lại, nếu không thông báo, cơ quan chức năng có thể đánh giá người lao động không thực hiện đúng nghĩa vụ cư trú, dẫn tới rủi ro bị thu hồi giấy phép.
Tìm hợp đồng mới đúng ngành, đúng visa
Trong thời gian chờ, việc ưu tiên hàng đầu là tìm hợp đồng lao động mới phù hợp với ngành nghề đã được cấp phép. Khi có hợp đồng mới, cần nộp ngay cho Ausländerbehörde để xin điều chỉnh hoặc gia hạn giấy phép cư trú.
Điều đặc biệt cần lưu ý là tuyệt đối không đi làm chui trong giai đoạn trống hợp đồng. Dù chỉ là giải pháp tạm thời, lao động không phép có thể khiến toàn bộ hồ sơ cư trú bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Có nên kiện chủ lao động hay không?
Về mặt pháp lý, người lao động hoàn toàn có quyền khởi kiện nếu Kündigung không đúng luật hoặc có dấu hiệu gian lận hợp đồng. Tuy nhiên, với người mới sang Đức, ưu tiên hàng đầu vẫn là ổn định tình trạng cư trú và việc làm.
Các vấn đề tranh chấp pháp lý có thể xem xét sau, khi người lao động đã có hợp đồng mới và vị thế cư trú vững vàng hơn.
Bị Kündigung sớm khi mới sang Đức là tình huống không ai mong muốn, nhưng không phải ngõ cụt. Điều quan trọng là người lao động cần bình tĩnh, hiểu đúng luật và làm đúng trình tự: đăng ký hộ khẩu đầy đủ, chủ động làm việc với Ausländerbehörde và tìm kiếm hợp đồng phù hợp.
Tại Cen Academy, chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng: thành công tại thị trường lao động quốc tế không chỉ đến từ chuyên môn, mà còn từ hiểu biết pháp lý và sự chuẩn bị bài bản ngay từ đầu. Hiểu luật – làm đúng đi đường dài, đó là nền tảng để người lao động Việt Nam phát triển bền vững tại Đức.
