Không ít cử nhân Việt Nam sau khi tốt nghiệp đại học rơi vào vòng lặp học nhiều – làm trái ngành – thu nhập thấp – thiếu cơ hội phát triển dài hạn. Trong khi đó, tại Đức, quốc gia có hệ thống đào tạo và lao động hàng đầu châu Âu, visa lao động diện 18A và 18B được xem là con đường chính thống giúp người lao động nước ngoài, trong đó có cử nhân Việt Nam, chuyển tiếp từ đào tạo sang làm việc hợp pháp và lâu dài.
1. Bối cảnh lao động: Khi giáo dục cần gắn với thị trường quốc tế
Việt Nam mỗi năm đào tạo ra một lực lượng lớn cử nhân ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người gặp khó khăn trong việc tìm kiếm môi trường làm việc phù hợp với trình độ và định hướng nghề nghiệp dài hạn.
Trong khi đó, Đức lại đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có trình độ do già hóa dân số và nhu cầu phát triển kinh tế – công nghiệp. Trước thực tế này, chính phủ Đức đã xây dựng khung pháp lý rõ ràng nhằm thu hút và công nhận nguồn nhân lực quốc tế, trong đó visa lao động diện 18A và 18B đóng vai trò quan trọng.
Sự gặp nhau giữa nguồn nhân lực được đào tạo bài bản từ Việt Nam và nhu cầu thực tế của thị trường Đức đã mở ra một hướng đi mới mang tính chiến lược.
2. Visa 18A và 18B là gì?
Visa 18A và 18B đều là giấy phép cư trú lao động hợp pháp tại Đức, dành cho người nước ngoài có trình độ chuyên môn. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi giữa hai diện này nằm ở trình độ đào tạo và tính chất bằng cấp.
- Visa 18A áp dụng cho lao động có bằng nghề (trung cấp, cao đẳng nghề), chú trọng vào kỹ năng thực hành, tay nghề và kinh nghiệm làm việc. Nhóm này thường làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp, nhà máy hoặc cơ sở dịch vụ theo đúng chuẩn nghề của Đức.
- Visa 18B dành cho lao động trình độ học thuật, bao gồm cử nhân, thạc sĩ, yêu cầu bằng đại học được công nhận tương đương tại Đức. Người đi theo diện 18B thường đảm nhận các vị trí chuyên môn cao hơn, có mức lương khởi điểm và cơ hội thăng tiến tốt hơn.
3. Lộ trình từ Cử nhân Việt Nam đến làm việc tại Đức theo visa 18A/B
Bước 1: Đánh giá bằng cấp và định hướng phù hợp
Bước khởi đầu của lộ trình là đánh giá tính tương thích giữa bằng cấp Việt Nam và hệ thống đào tạo Đức. Việc đánh giá này giúp xác định:
- Nên đi theo visa 18A hay 18B
- Khả năng được công nhận toàn phần hay cần bổ sung
- Hướng nghề nghiệp phù hợp với thị trường Đức
Đây là bước mang tính học thuật và định hướng, giúp người học tránh lựa chọn cảm tính.
Bước 2: Công nhận văn bằng (Anerkennung)
Công nhận văn bằng là yêu cầu bắt buộc để làm việc hợp pháp tại Đức. Hồ sơ công nhận thường bao gồm:
- Bằng tốt nghiệp
- Bảng điểm chi tiết
- Mô tả chương trình đào tạo
- Hồ sơ cá nhân
Kết quả công nhận phản ánh mức độ tương đương giữa chương trình đào tạo tại Việt Nam và tiêu chuẩn nghề nghiệp hoặc học thuật tại Đức.
Bước 3: Học tiếng Đức và chuẩn bị hội nhập
Tiếng Đức là yếu tố quan trọng trong quá trình làm việc và sinh sống tại Đức. Thông thường:
- Trình độ yêu cầu từ A2 đến B1
- Một số ngành cần B2
Ngoài ngôn ngữ, người học còn cần chuẩn bị:
- Kỹ năng làm việc trong môi trường quốc tế
- Hiểu biết về văn hóa và luật lao động Đức
Bước 4: Xin visa và bắt đầu làm việc tại Đức
Sau khi hoàn tất các điều kiện về:
- Công nhận văn bằng
- Trình độ ngôn ngữ
- Kế hoạch làm việc
Ứng viên tiến hành xin visa 18A hoặc 18B và chính thức bước vào giai đoạn làm việc tại Đức.
Bước 5: Ổn định nghề nghiệp và phát triển dài hạn
Trong quá trình làm việc, người lao động có thể:
- Gia hạn giấy phép cư trú
- Chuyển sang thẻ cư trú dài hạn
- Hướng đến định cư theo quy định của Đức
Đây là lộ trình mang tính giáo dục – nghề nghiệp – xã hội, không chỉ dừng lại ở việc làm.
4. Giá trị giáo dục và nghề nghiệp của lộ trình 18A/B
Lộ trình visa 18A/B mang lại nhiều giá trị lâu dài:
- Bằng cấp được công nhận trong hệ thống châu Âu
- Môi trường làm việc chuẩn mực, chuyên nghiệp
- Nâng cao năng lực cá nhân và hội nhập quốc tế
- Cơ hội xây dựng cuộc sống ổn định tại Đức
5. Ai nên tìm hiểu lộ trình này?
- Cử nhân đang tìm kiếm môi trường phát triển quốc tế
- Người mong muốn gắn giáo dục với cơ hội nghề nghiệp thực tế
- Người định hướng làm việc và sinh sống lâu dài tại Đức
Visa 18A và 18B đại diện cho một hướng tiếp cận mới trong giáo dục và lao động: học để làm – làm để phát triển – phát triển để hội nhập. Đối với cử nhân Việt Nam, đây là lộ trình giúp kết nối giá trị đào tạo trong nước với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động Đức một cách hợp pháp và bền vững.
